09:13:00

Việt Nam nhận thức và nói đến vấn đề nợ công nhiều nhưng chưa có quyết sách gì để giải quyết, chuyên gia tài chính-ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu nói.


PV: - Báo cáo tình hình kinh tế xã hội 2015 của Chính phủ tại kỳ họp cuối cùng của QH khóa XIII có nêu rõ, nợ công của Việt Nam đang tăng nhanh, áp lực trả nợ lớn, nợ Chính phủ đã vượt giới hạn quy định. Trong khi đó, theo Bộ Tài chính, năm 2015, tiền trả nợ đã chiếm khoảng 16% tổng thu ngân sách. Trong năm 2016 con số trả nợ được báo cáo lên Quốc hội và Chính phủ dự kiến là hơn 24% tổng chi ngân sách. Cũng theo Bộ Tài chính, áp lực trả nợ của Việt Nam sẽ thực sự rơi vào giai đoạn 2022-2025 khi các khoản vay ODA chủ yếu đều đến hạn.
Ông chia sẻ như thế nào với áp lực trả nợ ngày càng lớn của Chính phủ Việt Nam? Theo ông, áp lực này vì sao ngày càng lớn như vậy? Đặt trong bối cảnh thành tích xuất khẩu Việt Nam chỉ ghi công FDI, cộng với doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu nhiều thua thiệt dẫn đến phá sản, chúng ta cần phải lo nghĩ về các món nợ trên như thế nào?
Ap luc tra no lon: Dieu ngac nhien la...
Chuyên gia tài chính-ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu
TS Nguyễn Trí Hiếu: - Đúng là áp lực trả nợ của Việt Nam càng ngày càng lớn, thể hiện qua nợ công của Chính phủ ngày càng tăng, trong khi nguồn thu ngân sách bị hạn chế, đặc biệt trong năm vừa qua khi giá dầu hỏa xuống thấp. Với nguồn thu bị giới hạn trong khi món nợ cần trả ngày càng nhiều thì áp lực trả nợ lớn là đương nhiên.
Vấn đề là tại sao áp lực đó lại lớn như vậy? Đó là do bội chi ngân sách. Kinh tế toàn cầu suy giảm, giá dầu xuống thấp (trước kia gần 150 USD/thùng, giờ xuống 40 USD/thùng) gây thiệt hại lớn cho kinh tế Việt Nam vì bị thất thu ngân sách. Trong khi đó, chi phí ngân sách ngày càng tăng cho tất cả các lĩnh vực từ quốc phòng đến an sinh xã hội, đầu tư công... từ đó dẫn tới bội chi ngân sách.
Có cách để đối phó với bội chi ngân sách, đó là phải có năng lực tài chính để đáp ứng chi phí, chẳng hạn thu thuế cao hoặc có những nguồn thu nhập khác. Nhưng điều đó rất hạn chế ở Việt Nam, vậy nên kết quả của bội chi ngân sách là Việt Nam tăng nợ lên để có tiền bù đắp nhưng điều đó lại khiến nợ công của Việt Nam ngày càng tăng.
Mặt khác, nợ nước ngoài chiếm gần một nửa tỷ trọng nợ công của Chính phủ và đây là loại nợ có áp lực nặng nề hơn nợ trong nước. Nếu nợ trong nước Chính phủ còn có thể gia hạn nợ, tái cơ cấu nợ, đảo nợ thì nợ nước ngoài không dễ làm như vậy, nhất là khi những nguồn vay ODA ngày càng hạn chế. Trước đây khi Việt Nam ở trong nhóm các nước nghèo thì được hưởng ODA với lãi suất ưu đãi, thời  gian vay nợ dài, còn bây giờ Việt Nam đã thành nước có thu nhập trung bình nên thời gian vay nợ rút ngắn lại, lãi suất vay tăng lên, tức là mỗi năm riêng với nguồn vay ODA, Việt Nam phải trả nợ ngày càng nhiều hơn. Trong vòng 10 năm tới, mức này sẽ lên rất cao. Hiện tại, nợ công của Việt Nam chưa đến ngưỡng 65% nhưng cũng đã xấp xỉ và nó tạo ra rủi ro cho cả hệ thống tài chínhViệt Nam.
Trong khi đó, thực lực kinh tế Việt Nam còn rất yếu. Các mặt hàng xuất khẩu đem lại giá trị gia tăng cao của Việt Nam phần lớn là của doanh nghiệp FDI và Việt Nam phải nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài về chế biến. Chính vì thế, có thể nói xuất khẩu của Việt Nam là kết quả của việc thế giới gia công tại Việt Nam, đó không phải là điều đáng mừng. Những mặt hàng sản xuất từ chính nguyên liệu của Việt Nam chiếm tỷ trọng rất thấp trong cơ cấu hàng xuất khẩu. Chẳng hạn, đối với ngành dệt may, Việt Nam chỉ gia công, còn nguyên vật liệu nhập từ nước ngoài vào. Thành ra, nền kinh tế Việt Nam bề ngoài thì tăng trưởng tốt còn thực lực thì rất yếu.
PV: - Như ông đã nói, đến tháng 7/2017, Ngân hàng Thế giới sẽ chấm dứt ODA ưu đãi với Việt Nam. Có thể coi đây là khó chồng khó với Việt Nam khi mà chúng ta không có các khoản vay ưu đãi để đầu tư phát triển, cũng như khó trông chờ các nguồn vay khác để trả nợ và đảo nợ? Việc phải 'tốt nghiệp ODA' này dự kiến sẽ mang lại những khó khăn như thế nào?
TS Nguyễn Trí Hiếu: - Đúng là Việt Nam đang ở tình trạng khó chồng khó nhưng nó cũng là hiện tượng tất yếu khi nền kinh tế phát triển. Trước kia kinh tế Việt Nam rất nghèo nên được hưởng nguồn vốn ODA ưu đãi, nhưng giờ chúng ta đã ra khỏi danh sách này nên đương nhiên phải trả một cái giá, đó là nguồn vốn ODA giới hạn lại với lãi suất cao.

Theo báo đất Việt