Nhiều trang trại nuôi gà thịt lẫn gà đẻ trứng ở các tỉnh Đông Nam bộ - vùng chăn nuôi lớn nhất cả nước, tiếp tục lâm cảnh khốn cùng, vì giá bán giảm quá sâu khiến người nuôi lỗ nặng. Cung vượt cầu, nguồn thịt gà nhập khẩu (NK) giá rẻ liệu có phải là tội đồ? Gà Việt cần làm gì để thoát cảnh trớ trêu này?

Người chăn nuôi gà ở Việt Nam có nằm mơ cũng không thể tưởng tượng nổi nếu biết được thông tin là giá đùi gà NK từ Mỹ về Việt Nam chỉ khoảng 0,3 - 0,4 USD/kg, tương đương 7.000 - 9.000 đồng/kg.
Bị động cung cầu
Càng tệ hơn, giá gà tại nhiều địa phương cũng đang trên đà giảm sâu. Theo Bộ NN&PTNT, tại Đồng Nai, hiện giá gà công nghiệp lông trắng và lông màu bán ra tại các trại trong tỉnh chỉ còn 15.000 - 16.000 đồng/kg và 24.000 - 25.000 đồng/kg, giảm hơn 10.000 đồng/kg so với cách đây khoảng 1 tháng, do cung vượt cầu.
Được biết, giá thịt gà NK về bán sỉ chỉ có 17.000 - 20.000 đồng/kg, khiến cho giá thịt gà trong nước giảm sâu (thấp nhất trong vòng 5 năm trở lại đây). Rõ ràng, câu chuyện cuối năm 2015 với giá gà Mỹ nhập về dưới 20.000 đồng/kg khiến giá gà trong nước sụt giảm thê thảm vẫn chưa thấm thía gì, so với tình cảnh thê thảm hiện nay đối với người chăn nuôi gà.
Ngoài việc giá gà lao dốc được lý giải là vì cung vượt cầu sau Tết và gà NK quá rẻ, liệu còn có lý do nào khác nữa?
Giới chuyên gia phàn nàn rằng, các cơ quan quản lý đã bị động trước thực tế cung cầu của thị trường gia cầm và các phản ứng từ cơ quan chuyên môn thường chậm một bước, là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.
Bộ NN&PTNT cho biết, ước tính tổng số gia cầm của cả nước tháng 2/2017 tăng 4,3 - 4,8% so với cùng kỳ năm 2016. Trong bối cảnh người chăn nuôi gà đang lỗ nặng, các trang trại gà lại bắt đầu đối mặt trước nguy cơ dịch cúm gia cầm phát sinh và lây lan trong thời gian tới là rất cao.
Mục tiêu năm 2017, Việt Nam sẽ XK gà chế biến sang thị trường Nhật Bản
Theo dự báo, một số chủng vi rút cúm gia cầm chưa có ở Việt Nam (A/H7N9, A/H5N2, AH5N8) có nguy cơ xâm nhiễm vào trong nước thông qua các hoạt động vận chuyển, buôn bán, tiêu thụ gia cầm và sản phẩm gia cầm nhập lậu, không rõ nguồn gốc, nhất là đối với các tỉnh biên giới phía Bắc và các tỉnh, thành phố khác có tiêu thụ gia cầm, sản phẩm gia cầm nhập lậu.
Nói như chuyên gia Ngô Trí Long, vấn đề ở đây là cung đã vượt cầu, hoặc người tiêu dùng sợ lây cúm gia cầm mà không mua. Tuy thế, ông Long thiên về giả thiết số liệu cung cầu lệch pha và mạnh ai nấy làm đang phá ngành chăn nuôi trong nước.
Trong khi đó, theo Bộ NN&PTNT, hàng năm, ngành chăn nuôi gia cầm cung cấp cho thị trường khoảng 500.000 - 700.000 tấn thịt và khoảng 8 tỷ quả trứng. Tuy nhiên cho đến nay, ngoài sản phẩm trứng vịt muối được xuất khẩu (XK) sang thị trường Hồng Kông và Singapore, phần lớn các sản phẩm gia cầm khác chỉ được tiêu thụ trong nước.
Xuất khẩu gà: Bao giờ?
Giới chuyên gia lưu ý, trong vấn đề chăn nuôi gà hiện nay, quan trọng nhất vẫn là thu hút các doanh nghiệp (DN) có khả năng thu mua, chế biến và đảm bảo đầu ra cho các sản phẩm gia cầm.
Các DN phải có tính chất quyết định để đẩy mạnh lượng cầu trong chăn nuôi gà. Bên cạnh đó, các địa phương cần tạo môi trường thuận lợi cho các DN cung cấp đầu vào hoạt động, lựa chọn các DN có uy tín, chất lượng. Đồng thời, vai trò của các hộ gia đình, các tổ nhóm, HTX chăn nuôi gà không thể thiếu trong chuỗi liên kết này.
Vấn đề đáng nói, việc xây dựng chuỗi liên kết trong chăn nuôi gà hiện nay nhìn chung còn gặp nhiều khó khăn, do vẫn mang tính nhỏ lẻ, phân tán. Giá thức ăn, giá nguyên liệu đầu vào có nhiều biến động, con giống kém chất lượng. Nhận thức về nhãn hiệu thương hiệu của người tiêu dùng chưa cao, chưa tạo thói quen cho người tiêu dùng về nguồn gốc xuất xứ gia cầm và sản phẩm gia cầm.
Hơn nữa, đó còn là tình trạng thiếu sự phối hợp giữa người sản xuất và thị trường để tạo ra một chuỗi liên kết ổn định. Do đó, thu nhập, giá trị gia tăng chưa lớn, càng gây khó khăn cho người chăn nuôi gà.
Cần nhắc lại, đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức cạnh tranh với các sản phẩm gia cầm nhập khẩu khác, Bộ NN&PTNT đã đặt mục tiêu năm 2017, Việt Nam sẽ XK gà chế biến sang thị trường Nhật Bản.
Cụ thể, giai đoạn 1 (từ năm 2016 - 2018), Việt Nam hướng đến có thể XK thịt gà chế biến sang Nhật Bản, có thể XK được thịt gà chế biến của ít nhất 1 DN sang thị trường Nhật Bản.
Giai đoạn 2 (sau năm 2018), Việt Nam có thể XK được thịt gà chế biến của một số DN sang thị trường tiềm năng khác như Hông Kông, Singapore, Malaysia, Myanmar, Hàn Quốc.
Đồng thời, trong các giai đoạn này, phía các DN Việt Nam sẽ tiến hành hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu thịt gia cầm đã qua chế biến gửi cơ quan có thẩm quyền của các nước có nhu cầu NK sản phẩm gia cầm từ Việt Nam.