Sau một thời gian ngắn hạ nhiệt, lãi suất liên ngân hàng đang đảo chiều, quay lại mặt bằng 4,6 – 4,9% được thiết lập trước đó từ tháng Ba. Thực tế cho thấy tình trạng eo hẹp thanh khoản bắt đầu quay trở lại khi lãi suất liên ngân hàng đồng loạt đảo chiều tăng mạnh.

Theo Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia (NFSC), trong tuần thứ ba của tháng Tư, lãi suất liên ngân hàng vẫn duy trì ở mức cao. Lãi suất qua đêm VND ở mức 5% tại các phiên đầu tuần và chỉ điều chỉnh giảm nhẹ 0,1 điểm phần trăm trong hai phiên cuối tuần. Chốt tuần, lãi suất ở mức 4,9%/năm; 1 tháng ở mức 4,75%, 2 tháng ở mức 4,82%.
Lãi suất tăng nhanh
Lãi suất liên ngân hàng ở mức cao cùng với việc trên thị trường mở khi trong năm tuần liên tiếp, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) không phát sinh nghiệp vụ Outright (giao dịch thông thường) mới mà chỉ có nghiệp vụ Repos (mua bán lại) cho thấy nhu cầu thanh khoản vẫn cao.
Trong khi đó, bản tin tiền tệ công ty chứng khoán SSI ngày 25/4 cho biết, trong tuần thứ tư (tháng 4/2017) có 28.000 tỷ Reverse Repo (giao dịch mua giấy tờ có giá có cam kết bán lại) đáo hạn và 38.000 tỷ được vay mới, tương ứng 10.000 tỷ được bơm ròng để hỗ trợ thanh khoản.
Khối lượng OMO (nghiệp vụ mở) lưu hành tăng lên 38.000 tỷ, mức cao nhất của đợt căng thanh khoản bắt đầu từ tháng Ba.
Hiện tại, lãi suất thị trường một tăng ở các kỳ ngắn hạn như 1 tháng tăng lên 4,7%; 3 tháng tăng 5,7%; trong khi kỳ hạn dài vẫn ổn định. SSI lưu ý hiện tượng lãi suất tăng này chỉ xuất hiện ở một số ngân hàng nhỏ, chưa phổ biến ra toàn hệ thống.
“Diễn biến này cho thấy thanh khoản hệ thống ngân hàng có dấu hiệu eo hẹp hơn so với tuần trước đó. Tuy nhiên, chúng tôi dự báo dư thừa thanh khoản hệ thống ngân hàng có thể sẽ quay trở lại trong 2 – 3 tuần tới”, một chuyên viên phân tích nhận định.
Trước đó, NFSC cho biết, trong tuần từ ngày 10 – 14/4/2017, NHNN hút ròng gần 82.000 tỷ đồng thông qua nghiệp vụ thị trường mở. Tuy nhiên, nguyên nhân của tình trạng này không phải do thanh khoản thị trường dồi dào mà do tuần từ ngày 3 – 7/4/2017, NHNN đã bơm 108.000 tỷ đồng thông qua nghiệp vụ Repos có kỳ hạn 7 ngày, những nghiệp vụ này đã đáo hạn trong tuần từ ngày 10 – 14/4/2017.
“Đây là tuần thứ năm liên tiếp, thị trường OMO không phát sinh nghiệp vụ Outright mới mà chỉ có nghiệp vụ Repos với khối lượng 26.025 tỷ đồng. Lũy kế từ đầu năm đến nay, NHNN đã bơm ròng 20.392 tỷ đồng”, NFSC nhận định.
Theo các chuyên gia tài chính – ngân hàng, lãi suất các ngân hàng đang vay mượn tiền lẫn nhau lên đến 4,9%/năm, chứng tỏ thanh khoản hệ thống đang có dấu hiệu căng thẳng.
Theo một số chuyên gia ngành ngân hàng, nguyên nhân dẫn đến thanh khoản liên ngân hàng tăng kể từ tháng Ba trở lại đây là do các ngân hàng phải đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng để đạt những chỉ tiêu kinh doanh trong năm 2017, mặt khác thời điểm này, các doanh nghiệp, cá nhân cũng bắt đầu mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh theo kế hoạch năm nên nhu cầu vay vốn tăng cao.
Dữ liệu từ NHNN cho thấy, quý I/2017, tín dụng đối với nền kinh tế tăng 4,03% tổng phương tiện thanh toán tăng 3,52% so với đầu năm.
Trước đó, NHNN cho biết, tính đến ngày 23/3, tín dụng mới tăng 3,14% so với cuối năm 2016 (cùng kỳ tăng 1,79%) với dư nợ tín dụng tập trung chủ yếu vào lĩnh vực sản kinh doanh, chiếm khoảng 80%.
Nguyên nhân dẫn đến thanh khoản liên ngân hàng tăng kể từ tháng Ba trở lại đây là do các ngân hàng phải đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng để đạt những chỉ tiêu kinh doanh trong năm 2017.
Thanh khoản đang căng
Như vậy, chuyển biến dòng vốn là khá lớn trong tuần cuối cùng của tháng Ba. Tổng phương tiện thanh toán tính đến ngày 23/3 tăng 3,36%, trong khi huy động vốn tăng 3,07% so với cuối năm 2016.
Bên cạnh đó, theo phân tích của các chuyên gia, thanh khoản trên thị trường hai (giữa các ngân hàng với nhau) không còn được hỗ trợ như trước do NHNN cũng phải cân đối về các chỉ tiêu điều hành chính sách tiền tệ và lạm phát trong bối cảnh tình hình chính trị thế giới bất ổn, gây tác động đến nền kinh tế trong nước.
Mục tiêu lạm phát trong năm 2017 là dưới 4%. Vì vậy, để kiềm chế lạm phát, NHNN buộc phải kiểm soát chính sách tiền tệ theo hướng chặt chẽ hơn, hạn chế tăng trưởng tín dụng vào các lĩnh vực phi sản xuất như bất động sản, chứng khoán hay cho vay tiêu dùng.
Nếu lạm phát được giữ ở mức bình quân 4% trong cả năm 2017, nhiều khả năng lãi suất sẽ lặp lãi diễn biến của năm 2016, tăng nhẹ trong sáu tháng đầu năm, sau đó giảm nhẹ và đi ngang đến hết năm, duy trì mức ngang bằng so với cuối năm 2016.
Ngoài ra, còn một nguyên nhân nữa là trong năm 2017, NHNN có thể rất khó mua được lượng ngoại tệ lên tới 10 tỷ USD như diễn biến trong năm 2016 để giữ cho thanh khoản của toàn hệ thống luôn trong trạng thái dư thừa.
Do đó, cung tiền từ NHNN sẽ giảm, buộc các ngân hàng phải đẩy mạnh huy động trên thị trường một và vay lại lẫn nhau trên thị trường hai. Đồng thời, chủ trương của NHNN là giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ nền kinh tế trong nước.
Vì vậy, giải pháp tích cực và hiệu quả nhất từ phía các ngân hàng là tăng lãi suất huy động vốn.