4. Ưu và nhược điểm của hợp đồng tương lai

4.2. Nhược điểm

Mặc dù có những ưu điểm nổi bật, hợp đồng tương lai cũng vẫn có những điểm bất lợi đối với nhà đầu tư. Nhận diện rõ những nhược điểm, hay trong một số trường hợp là rủi ro, của hợp đồng tương lai là điều hết sức cần thiết vì nó sẽ giúp nhà đầu tư sử dụng công cụ này một cách hiệu quả hơn.


Hạn chế khi phòng ngừa rủi ro bằng hợp đồng tương lai

Điểm bất lợi của việc sử dụng hợp đồng tương lai vào phòng ngừa rủi ro là tiềm năng gia tăng lợi nhuận bị hạn chế. Qua các ví dụ ở phần trên, ta đã thấy rằng lợi ích có thể thu được từ những biến động giá có lợi của tài sản cơ sở trên thị trường luôn bị triệt tiêu (toàn bộ hoặc một phần) bởi thua lỗ phát sinh đối với vị thế hợp đồng tương lai. Do đó, khi lựa chọn hợp đồng tương lai là công cụ để phòng ngừa rủi ro, người sử dụng không đồng thời đặt ra, và trên thực tế cũng khó có khả năng thực hiện được, mục tiêu gia tăng lợi nhuận.
Tính hai mặt của hiệu ứng đòn bẩy – rủi ro

Đòn bẩy tài chính là một trong những tác dụng tích cực nổi bật của hợp đồng tương lai. Tuy nhiên, hiệu ứng đòn bẩy sẽ chỉ tạo ra con số lợi nhuận ấn tượng thực tế nếu dự báo (hay kỳ vọng) về chiều hướng biến động giá tài sản cơ sở của người sử dụng hợp đồng tương lai là hoàn toàn đúng. Nói một cách cụ thể hơn, người mua hợp đồng tương lai (dự đoán giá tài sản cơ sở sẽ tăng) chỉ có lợi nhuận nếu giá thực sự tăng lên trong tương lai, còn người bán hợp đồng tương lai (dự đoán giá tài sản cơ sở sẽ giảm) chỉ có lợi nhuận nếu giá thực sự giảm đi trong tương lai. Nếu dự báo về sự thay đổi của giá không đúng với những gì thực sự diễn ra trên thị trường, thua lỗ sẽ xảy ra và do tác động đòn bẩy, mức độ thua lỗ tính theo tỷ lệ phần trăm trên “số vốn đầu tư ban đầu” sẽ lớn hơn rất nhiều (so với đầu tư trên thị trường giao ngay). Đây chính là tính hai mặt của hiệu ứng đòn bẩy và điều này đặt nhà đầu tư trước rủi ro rất lớn.

Ví dụ: Tiếp tục ví dụ về hợp đồng tương lai cổ phiếu Air France – KLM ở mục 4.1. Nhà đầu tư A đã mua 1 hợp đồng tương lai này trên cơ sở dự báo giá cổ phiếu sẽ tăng lên (trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 6 khi hợp đồng đáo hạn). Tuy nhiên, giả sử dự báo này không trở thành sự thực, tức là giá cổ phiếu Air France – KLM không tăng mà lại giảm xuống chỉ còn 13,5 EUR/cổ phiếu tại thời điểm đáo hạn hợp đồng tương lai. Nhà đầu tư này bị thiệt hại 150 EUR (=[13,5 – 15]x100) do phải mua cổ phiếu với giá cố định 15 EUR theo hợp đồng tương lai thay vì có thể mua với giá rẻ hơn trên thị trường là 13,5 EUR. Đây là một khoản lỗ thực sự, và tỷ suất lợi nhuận của A trong trường hợp này là -92,6%. (= -150/162)
Yêu cầu ký quỹ bổ sung

Chúng ta đã biết rằng theo cơ chế thanh toán hợp đồng tương lai hàng ngày, các khoản lãi, lỗ phát sinh từ hợp đồng tương lai được hiện thực hóa hàng ngày và phản ánh ngay trên tài khoản ký quỹ. Khi số tiền trên tài khoản ký quỹ của nhà đầu tư xuống bằng hoặc thấp hơn mức ký quỹ duy trì, công ty môi giới sẽ đưa ra yêu cầu nộp tiền ký quỹ bổ sung. Thực tế này đòi hỏi các nhà đầu tư phải có sự chuẩn bị nhất định về năng lực tài chính để có thể đáp ứng kịp thời yêu cầu ký quỹ bổ sung này. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng vì nếu việc nộp thêm tiền ký quỹ không được thực hiện kịp thời, vị thế của nhà đầu tư trên thị trường hợp đồng tương lai sẽ bị công ty môi giới thanh lý (hay đóng lại) và chiến lược dự định (phục vụ cho một mục đích nhất định nào đó) không thể hoàn tất được như mong muốn. Ngoài ra, nhà đầu tư còn bị coi là mất khả năng thanh toán và có thể bị phá sản.