Ông Nguyễn Thành Long, Phó chủ tịch UBCK cho biết, trong quá trình xây dựng đề án, UBCK đã tham khảo mô hình tổ chức, cách thức giao dịch TTCK phái sinh của nhiều nước như Malaysia, Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu.

Theo đó, TTCK phái sinh tại Việt Nam sẽ được tổ chức dưới hình thức là một đơn vị thuộc Sở GDCK. Trung tâm thanh toán bù trừ chứng khoán phái sinh theo mô hình bù trừ đối tác trung tâm (CCP) được tổ chức dưới hình thức là một đơn vị trực thuộc Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam (VSD). 
CCP sẽ áp dụng tiêu chuẩn European Market Infrastructure Regulation (EMIR) của châu Âu, cho phép CCP quản lý thành viên dưới dạng hệ thống tài khoản tổng, nhưng bóc tách tới từng tiểu khoản, đồng thời cho phép CCP cung cấp dịch vụ quản lý tới từng tài khoản khách hàng, cung cấp dịch vụ quản trị các tài sản ký quỹ. Các thành viên tham gia CPP nhằm mục đích quản lý rủi ro theo từng cấp. Thành viên bù trừ (TVBT) quản lý rủi ro của khách hàng, Trung tâm CCP quản lý rủi ro của TVBT. 
Tiêu chuẩn cao đối với CTCK
Có 2 loại thành viên giao dịch trên TTCK phái sinh, gồm CTCK (thành viên giao dịch) và các ngân hàng thương mại (thành viên giao dịch đặc biệt) được UBCK chấp thuận và đáp ứng được các yêu cầu nhất định.
ông Long, mô hình giao dịch của thị trường 2 thành viên là mô hình chuẩn, được áp dụng tại tất cả các thị trường phái sinh.
Mặc dù TTCK phái sinh được phát triển từ lâu tại nhiều nước, nhưng kiến thức về thị trường này vẫn còn rất mới ở Việt Nam. Do đó, khi xây dựng khung pháp lý, UBCK đặc biệt lưu ý tới yếu tố rủi ro, đảm bảo nguyên tắc thận trọng để khi đi vào thực tiễn có thể hỗ trợ thị trường vận hành an toàn, hiệu quả. Điều này được thể hiện khá rõ trong dự thảo điều kiện kinh doanh chứng khoán phái sinh.
Cụ thể, CTCK thực hiện hoạt động tự doanh chứng khoán phái sinh phải được cấp phép đầy đủ nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán, có vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu từ 500 tỷ đồng trở lên, đối với CTCK thực hiện hoạt động môi giới chứng khoán phái sinh, mức vốn này là từ 700 tỷ đồng. Ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động bù trừ, thanh toán cho các giao dịch chứng khoán phái sinh phải là ngân hàng lưu ký có vốn điều lệ từ 5.000 tỷ đồng.
Ông Long cho hay, UBCK đã “cắt lớp” nhóm CTCK hiện nay để đặt ra điều kiện về vốn điều lệ như trên nhằm lựa chọn được các CTCK tham gia TTCK phái sinh đảm bảo 2 mục tiêu: bao phủ lượng khách hàng tham gia và năng lực tài chính đảm bảo thanh toán. TVBT còn đóng góp một khoản rất lớn vào trung tâm bù trừ nên cần đặt ra tiêu chuẩn cao về năng lực tài chính.
Theo thống kê, trong 80 CTCK thì 15 - 20 công ty chiếm hầu hết thị phần, do vậy chỉ cần những công ty này cũng đã bao phủ đủ rộng diện khách hàng đang có. Ngoài ra, trong các CTCK Top đầu này, có một số công ty vừa có khách hàng lớn, vừa có năng lực tài chính, đáp ứng được tiêu chuẩm là thành viên bù trừ chứng khoán phái sinh.
Sự ra đời của TTCK phái sinh sẽ đặt các CTCK trước một cuộc cạnh tranh gắt gao. Bởi theo kinh nghiệm tại các nước, quy mô chứng khoán phái sinh và tài sản cơ sở là tương đương, vì bản chất của TTCK phái sinh là phòng ngừa rủi ro.
Chẳng hạn, tại Ba Lan (thị trường phái sinh lớn thứ 5 của châu Âu), tổng thị trường trái phiếu và cổ phiếu vào khoảng 400 tỷ EUR, nhưng TTCK phái sinh dù mới triển khai cũng đạt xấp xỉ 200 tỷ EUR. Với xu hướng như vậy, khi TTCK phái sinh hình thành sẽ tạo cơ hội tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận cho các CTCK là thành viên giao dịch. 
Định hướng sản phẩm
Về định hướng sản phẩm, ông Long cho biết, các sản phẩm đưa vào giao dịch trên TTCK phái sinh sẽ được lựa chọn và triển khai theo lộ trình, từ đơn giản đến phức tạp. Trước mắt, tập trung phát triển và thúc đẩy các sản phẩm truyền thống phục vụ chủ yếu cho công tác quản trị rủi ro. Dù sản phẩm chứng khoán phái sinh là công cụ phòng ngừa, nhưng tính đòn bẩy rất cao, có thể bị đầu cơ.
Theo thông lệ quốc tế, có 4 sản phẩm phái sinh: hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền chọn, hợp đồng hoán đổi, hợp đồng kỳ hạn. Trong đó, hợp đồng tương lai là đơn giản và có mục đích phòng ngừa rủi ro là chính. Do đó, Việt Nam sẽ triển khai các sản phẩm hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán, hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ (TPCP) trước.
Không ít ý kiến băn khoăn, biên độ dao động giá TPCP không lớn như cổ phiếu, chọn hợp đồng tương lai TPCP là sản phẩm chứng khoán phái sinh đầu tiên liệu có phù hợp?
Ông Long cho rằng, quan trọng là các Sở GDCK sẽ lựa chọn kỳ hạn nào của TPCP để thiết kế hợp đồng tương lai tương ứng. Các Sở GDCK có thể thiết kế những hợp đồng tương lai TPCP không nhất thiết là loại đang giao dịch, mà có thể là loại thiết kế lý thuyết, tức một dạng trái phiếu ảo.